Minder zin in seks in de overgang: oorzaken en wat helpt

Waarom heb je in de overgang minder zin in seks?

Er is zelden één oorzaak. De Britse richtlijn NICE noemt weinig zin in seks een van de klachten die bij de overgang kunnen horen ^[1]1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management (NG23), 2026.. Maar de zin kan in deze periode ook juist toenemen. Volgens seksualiteit.nl van kenniscentrum Rutgers neemt het verlangen bij een deel van de vrouwen af door pijn bij het vrijen of doordat ze minder vochtig worden ^[2]2. Rutgers (seksualiteit.nl). De seksuele ontwikkeling van geboorte tot ouderdom..

De belangrijkste oorzaken op een rij:

• Een droge vagina. Door minder oestrogeen duurt het langer voordat je vagina vochtig wordt. Begin je te snel, dan kan vrijen pijn doen, en daardoor heb je minder zin ^[3]3. Thuisarts.nl. Ik wil goed omgaan met klachten door de overgang.. Ongeveer 3 van de 10 vrouwen in de overgang hebben last van vaginale klachten ^[3].
• Moe en somber door slecht slapen. Nachtzweten kan je slaap verstoren. Daardoor kun je je moe, somber of snel boos voelen ^[3].
• Stress, de relatie en je zelfbeeld. Problemen in de relatie, stress, onzekerheid over je lichaam en prestatiedruk kunnen meespelen ^[4]4. Thuisarts.nl. Ik heb minder zin in seks..
• Medicijnen. Onder meer antidepressiva, medicijnen tegen hoge bloeddruk en de pil kunnen je zin verminderen ^[4].
• Ziekte en behandelingen. Pijn, chronische ziekten en behandelingen zoals een operatie, bestraling of chemotherapie ^[4].
• Het verwijderen van je eierstokken. Dan dalen testosteron en oestrogeen sterk, wat de zin kan verminderen ^[5]5. Rutgers (seksualiteit.nl). Tips voor als je geen of minder zin hebt in seks..

Goed om te weten: je lichaam kan nog net zo goed reageren als vroeger. Onderzoek waar seksualiteit.nl naar verwijst, vond geen verschil in opwinding tussen vrouwen voor en na de overgang, zolang ze voldoende gestimuleerd werden ^[2]. Het duurt alleen vaak langer.

Hoe vaak komt minder zin in seks voor?

Heel vaak. Volgens seksualiteit.nl heeft ongeveer 41 procent van de vrouwen wel eens minder zin, en heeft 7 procent vaak geen zin en heeft daar ook last van ^[5]. Van de vrouwen tussen 41 en 55 jaar zegt 44 procent wekelijks zin te hebben in seks ^[2].

Er bestaat geen vaste norm voor hoeveel zin normaal is. Sommige mensen hebben nooit zin en voelen zich daar prima bij ^[4]. Het wordt pas een probleem als jij of je partner er last van hebt.

Wat kun je zelf doen?

Thuisarts geeft deze tips ^[4]:

• Ga na wat er speelt: stress, vermoeidheid, onzekerheid, de relatie of klachten van je lichaam.
• Denk terug aan momenten waarop je wel zin had. Wat werkte toen?
• Praat met je partner over wat je prettig vindt en wat niet.
• Plan seks als het druk is. Dat is geen teken van zwakte.
• Zoek nieuwe manieren van vrijen, zoals zoenen, strelen en masseren. Seks hoeft niet altijd penetratie te betekenen.

Doet vrijen pijn of voelt je vagina droog, dan helpt het om meer tijd te nemen voor opwinding, bijvoorbeeld door de clitoris te strelen, en pas aan penetratie te beginnen als je vochtig genoeg bent ^[6]6. Thuisarts.nl. Ik heb jeuk en een droge vagina door de overgang.. De huisartsenrichtlijn noemt voldoende opwinding uitdrukkelijk als eerste stap bij pijn bij het vrijen ^[7]7. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024.. Een glijmiddel kan het prettiger maken. Een vochtinbrengende gel zonder hormonen, zonder recept te koop, maakt de vagina ook buiten de seks minder droog ^[6]. Meer hierover lees je bij droge vagina.

Helpt hormoontherapie tegen een laag libido?

Waarschijnlijk niet of nauwelijks. Thuisarts schrijft dat hormoontherapie wel helpt tegen opvliegers, maar waarschijnlijk niet voor je stemming en ook niet voor je seksleven ^[3].

Indirect kan het wel verschil maken. Komt je weinige zin door pijn bij het vrijen, dan kan een middel met oestrogeen voor in de vagina helpen. Je merkt na een paar weken verbetering, het beste effect zie je na ongeveer 2 maanden ^[6]. En slaap je beter omdat het nachtzweten afneemt, dan heb je misschien ook meer energie. Lees meer over de opties bij hormoontherapie.

Hormoontherapie kan je zin in seks ook zelf beïnvloeden. Apotheek.nl noemt minder of juist meer zin in vrijen als mogelijke bijwerking van estradiol ^[8]8. Apotheek.nl (KNMP). Estradiol op de huid (pleister, gel, spray).. Merk je na de start een verandering, bespreek dat dan met je arts.

Testosteron voor vrouwen: wat zegt het bewijs?

Testosteron wordt vaak genoemd als middel tegen een laag libido. Het bewijs is beperkter dan veel websites suggereren.

Een internationale consensusverklaring van onder meer de International Menopause Society, The Endocrine Society en The Menopause Society concludeert ^[9]9. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, via Europe PMC. Global Consensus Position Statement on the Use of Testosterone Therapy for Women (Davis e.a.), 2019.:

• De enige onderbouwde reden om testosteron voor te schrijven is een vrouw na de overgang met een aanhoudend gebrek aan seksueel verlangen dat haar dwarszit (in vaktaal: hypoactive sexual desire disorder), vastgesteld na een grondig onderzoek naar alle mogelijke oorzaken.
• In onderzoek gaf testosteron gemiddeld ongeveer één bevredigende seksuele ervaring per maand meer dan een nepmiddel. Ook verlangen, opwinding en orgasme verbeterden iets.
• Voor vrouwen vóór de overgang zijn er te weinig gegevens om testosteron aan te raden.
• Er is geen bewijs dat testosteron helpt voor je stemming, je algemeen welzijn, je geheugen, je botten of je spierkracht.
• Bijwerkingen bij een normale dosis zijn bij sommige vrouwen wat meer acne of haargroei. Over de veiligheid na meer dan 2 jaar gebruik zijn geen gegevens.
• Op maat gemaakte testosteron raden de opstellers af zolang er een geregistreerd middel beschikbaar is. Pellets en injecties raden ze af.
• Werkt het na 6 maanden niet, dan stop je ermee.

Ook NICE zegt dat testosteron kan worden overwogen bij weinig zin in seks door de overgang, als hormoontherapie alleen niet genoeg helpt ^[1]. In Nederland is testosteron alleen geregistreerd voor mannen. Het Farmacotherapeutisch Kompas schrijft dat het niet bedoeld is voor de behandeling van vrouwen ^[10]10. Farmacotherapeutisch Kompas, Zorginstituut Nederland. Testosteron (preparaattekst).. Een arts die het toch voorschrijft, doet dat dus offlabel: buiten de officiële registratie. Bespreek dit met een arts die ervaring heeft met de overgang. Heb je borstkanker gehad, dan adviseren de opstellers van de consensus terughoudendheid ^[9].

Testosteron, DHEA of 'libidosupplementen' via internet zijn geen goed idee. Van DHEA als tablet is volgens de consensusverklaring geen duidelijk effect op zin in seks aangetoond ^[9]. Lees ook bio-identieke hormonen en supplementen in de overgang.

Hulp van een psycholoog of seksuoloog

Omdat zin in seks zoveel oorzaken heeft, raadt de consensusverklaring een brede aanpak aan, met naast eventuele medicijnen ook gesprekstherapie ^[9]. Cognitieve gedragstherapie helpt volgens kanker.nl niet alleen tegen opvliegers, maar ook bij somberheid, vermoeidheid en minder zin in seks in de overgang ^[11]11. kanker.nl. Behandeling van overgangsklachten (eerder in de overgang door kanker), 2025..

Je huisarts kan je doorverwijzen naar een seksuoloog, een bekkenbodemfysiotherapeut of een specialist ^[4]. Seksualiteit.nl adviseert een seksuoloog van de NVVS als de klachten blijven ^[5]. Wil je eerst uitgebreid praten over al je overgangsklachten, ook over seks, dan kun je terecht bij een overgangsconsulent. Kijk in de zorgwijzer wie er bij jou in de buurt zit.

Heb je borstkanker gehad, lees dan ook overgang na borstkanker. Andere klachten die je zin kunnen beïnvloeden, zoals slecht slapen en psychische klachten, staan in het overzicht van overgangsklachten.