Supplementen in de overgang: wat zegt het bewijs?

Helpen supplementen tegen overgangsklachten?

Voor zover bekend niet. De Nederlandse huisartsenrichtlijn stelt dat van vrij verkrijgbare middelen tegen overgangsklachten niet is aangetoond dat ze klachten verminderen, en dat ze ernstige bijwerkingen kunnen geven ^[1]1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024.. Thuisarts is net zo duidelijk: middelen met kruiden, vitamines, zilverkaars of fyto-oestrogenen helpen niet, het is vaak onzeker of ze bijwerkingen hebben en ze kunnen schadelijk zijn ^[2]2. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang en heb opvliegers, 2026..

Het Farmacotherapeutisch Kompas raadt middelen zoals zilverkaars en fyto-oestrogenen af en wijst erop dat de bijwerkingen nauwelijks zijn onderzocht ^[3]3. Farmacotherapeutisch Kompas, Zorginstituut Nederland. Climacterische klachten (indicatietekst).. Dat is een belangrijk verschil met medicijnen: een supplement hoeft vooraf niet te bewijzen dat het werkt of veilig is.

Toch gebruiken veel vrouwen supplementen en dat is begrijpelijk. Ze zijn makkelijk te krijgen en voelen 'natuurlijk'. Hieronder lees je per middel wat het onderzoek zegt, zonder merken te vergelijken.

Overzicht: supplementen in de overgang

Supplement	Wat het onderzoek zegt over opvliegers	Bekende risico's
Rode klaver	Geen duidelijk verschil met een nepmiddel	Veiligheid op lange termijn onzeker
Soja-isoflavonen	Wisselende resultaten; hoge doses genisteïne misschien iets	Onzeker; afgeraden na borstkanker
Zwarte cohosh (zilverkaars)	Niet beter dan een nepmiddel	Zeldzame maar ernstige leverschade
Salie	Enkele kleine studies, te weinig bewijs	Hoge doses of lang gebruik mogelijk schadelijk
Magnesium	Werkte niet in een goede studie	Diarree
Teunisbloemolie	Te weinig onderzoek	Maag- en darmklachten
Vitamine D	Niet onderzocht als middel tegen opvliegers	Geadviseerd voor de botten vanaf 50

De bronnen per supplement staan in de tekst hieronder.

Rode klaver en soja-isoflavonen

Rode klaver en soja bevatten isoflavonen, een soort fyto-oestrogenen. Dat zijn plantenstoffen die een beetje lijken op het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Het idee is dat ze het dalende oestrogeen deels kunnen opvangen.

Cochrane bekeek 43 gerandomiseerde studies met ruim 4000 vrouwen. In vijf studies met een bekend extract van rode klaver was er geen duidelijk verschil in het aantal opvliegers met een nepmiddel. Extracten met veel genisteïne (een stof uit soja) leken het aantal opvliegers wel te verminderen, maar dat moet beter onderzocht worden. De conclusie: er is geen overtuigend bewijs dat fyto-oestrogenen opvliegers of nachtzweten verminderen ^[4]4. Cochrane. Phytoestrogens for menopausal vasomotor symptoms (CD001395), 2013.. Veel studies waren klein, kort en van matige kwaliteit.

Thuisarts schrijft dat fyto-oestrogenen misschien voor minder opvliegers kunnen zorgen, maar dat niet zeker is of ze veilig zijn, omdat dit niet goed is onderzocht ^[5]5. Thuisarts.nl. Ik wil misschien hormoontherapie tegen opvliegers in de overgang, 2026.. De Britse richtlijn NICE noemt enig bewijs voor isoflavonen, maar wijst erop dat preparaten onderling verschillen, dat de veiligheid onzeker is en dat er wisselwerkingen met medicijnen zijn gemeld ^[6]6. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management (NG23), Recommendations, 2026..

Heb je borstkanker gehad, gebruik dan geen soja-isoflavonen of rode klaver tegen opvliegers. De Britse borstkankerrichtlijn raadt dat uitdrukkelijk af ^[7]7. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Early and locally advanced breast cancer: diagnosis and management (NG101)..

Zwarte cohosh (zilverkaars)

Zwarte cohosh, in Nederland ook zilverkaars genoemd, is een plant uit Noord-Amerika waarvan de wortel in veel overgangssupplementen zit. Cochrane vond in 16 studies met ruim 2000 vrouwen geen verschil in het aantal opvliegers tussen zwarte cohosh en een nepmiddel. Hormoontherapie werkte in de vergelijkende studies duidelijk beter ^[8]8. Cochrane. Black cohosh (Cimicifuga spp.) for menopausal symptoms (CD007244), 2012..

Let op je lever. Thuisarts waarschuwt dat zilverkaars schade aan de lever kan geven ^[5]. Volgens het Amerikaanse instituut voor complementaire geneeskunde (NCCIH) zijn er zeldzame gevallen van leverschade gemeld, sommige heel ernstig, bij mensen die zwarte cohosh gebruikten. Het is niet zeker of het middel de oorzaak was. Wie een leverziekte heeft, moet eerst overleggen met een arts. Krijg je buikpijn, donkere urine of een gele huid of oogwit, stop dan en neem contact op met een arts ^[9]9. National Center for Complementary and Integrative Health (NIH). Menopausal symptoms: in depth.. Ook NICE wijst op mogelijke wisselwerkingen met medicijnen ^[6].

Salie

Salie wordt veel aangeprezen tegen overmatig zweten en opvliegers. Er is weinig onderzoek naar gedaan. Volgens NCCIH suggereren een paar kleine studies dat salie het aantal opvliegers misschien vermindert, maar is er te weinig onderzoek voor een duidelijke conclusie ^[10]10. National Center for Complementary and Integrative Health (NIH). Sage..

Salie in de hoeveelheden die je in eten gebruikt, is waarschijnlijk veilig. Gewone salie bevat thujon, een stof die in grote hoeveelheden giftig kan zijn. Hoge doses of langdurig gebruik zijn daarom mogelijk niet veilig ^[10].

Magnesium

Magnesium wordt vaak aangeraden voor slaap, spieren en opvliegers. Voor opvliegers is er een goede studie: 289 vrouwen die borstkanker hadden gehad, kregen magnesium of een nepmiddel. Er was geen verschil in opvliegers. Wel kregen de vrouwen met magnesium vaker diarree. De onderzoekers concludeerden dat de resultaten het gebruik van magnesium tegen opvliegers niet ondersteunen ^[11]11. Menopause, via PubMed. A double-blind placebo-controlled study of magnesium supplements to reduce menopausal hot flashes (Park e.a.), 2015..

Of magnesium helpt bij andere overgangsklachten, zoals slecht slapen of spierkrampen, is in deze studie niet onderzocht. Wil je beter slapen, lees dan over slecht slapen in de overgang.

Teunisbloemolie

Teunisbloemolie wordt verkocht tegen allerlei klachten, van eczeem tot pijnlijke borsten en overgangsklachten. Volgens NCCIH is er te weinig bewijs om te zeggen of het helpt bij overgangsklachten. Het wordt meestal goed verdragen; de meest voorkomende bijwerkingen zijn buikpijn, misselijkheid en diarree. Gebruik je medicijnen, overleg dan eerst, want kruiden en medicijnen kunnen elkaar beïnvloeden ^[12]12. National Center for Complementary and Integrative Health (NIH). Evening primrose oil..

Vitamine D

Vitamine D helpt niet tegen opvliegers, maar het is wel het enige supplement dat vrouwen in deze levensfase officieel wordt aangeraden. Het Voedingscentrum adviseert vrouwen van 50 tot en met 69 jaar dagelijks een supplement met 10 microgram vitamine D. Vanaf 70 jaar is het advies 20 microgram per dag ^[13]13. Voedingscentrum. Vitamine D..

Dat advies is er voor je botten. Door het dalende oestrogeen gaat botontkalking in de overgang sneller. Bewegen, genoeg kalk en vitamine D houden je botten sterk ^[14]14. Thuisarts.nl. Ik wil goed omgaan met klachten door de overgang.. Meer hierover lees je bij botontkalking en bij voeding in de overgang.

Waarom voelen supplementen soms toch goed?

Veel vrouwen merken wel iets van een supplement. Dat kan echt zo voelen, ook als het middel zelf niet werkt. In studies naar fyto-oestrogenen daalde het aantal opvliegers in de groepen met een nepmiddel met 1 tot 59 procent ^[4]. Daar komt bij dat opvliegers van nature komen en gaan. Begin je met een middel in een slechte periode, dan lijkt het daarna vaak beter te gaan.

The Menopause Society, de Amerikaanse beroepsvereniging, raadt supplementen en kruidenmiddelen tegen opvliegers af ^[15]15. Menopause (The Menopause Society), via PubMed. The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society, 2023.. Wil je iets doen dat wel bewezen helpt, kijk dan naar behandeling zonder hormonen, zoals gedragstherapie, of naar hormoontherapie. Algemene tips tegen opvliegers vind je bij opvliegers.

Wil je toch een supplement proberen?

Dat is je eigen keuze. Let dan op het volgende:

• Vertel het je huisarts en apotheker, zeker als je medicijnen gebruikt. Kruiden kunnen de werking van medicijnen veranderen.
• Heb je borstkanker gehad, gebruik dan geen soja, rode klaver of zwarte cohosh ^[7].
• Heb je een leverziekte, gebruik dan geen zwarte cohosh zonder overleg met je arts.
• Stop bij klachten zoals buikpijn, donkere urine of een gele huid en neem contact op met een arts.
• Geef het een eerlijke kans en stop als het niet helpt. Houd bijvoorbeeld een paar weken bij hoeveel opvliegers je hebt.