Bio-identieke hormonen: wat het zijn en wat het bewijs zegt

Wat zijn bio-identieke hormonen?

Bio-identieke hormonen zijn hormonen die chemisch precies hetzelfde zijn als de hormonen die je eierstokken zelf maken, zoals estradiol en progesteron. Ze worden gemaakt uit plantaardige grondstoffen ^[1]1. National Center for Complementary and Integrative Health (NIH). Menopausal symptoms: in depth.. 'Bio-identiek' zegt dus iets over de bouw van het molecuul, niet over hoe natuurlijk of veilig een product is.

Onder die ene naam vallen twee heel verschillende soorten producten:

1. Geregistreerde lichaamsidentieke hormonen. Middelen die zijn goedgekeurd door de geneesmiddelenautoriteiten, met bekende samenstelling en onderzoek naar werking en veiligheid. Die krijg je via de huisarts of gynaecoloog.
2. Op maat gemaakte ('compounded') hormonen. Gels, crèmes of capsules die voor jou persoonlijk worden gemengd, vaak in een sterkte op basis van een speeksel- of bloedtest. Die zijn niet als geneesmiddel geregistreerd.

Op sociale media en bij sommige klinieken wordt 'bio-identiek' vaak gebruikt alsof het een alternatief is voor 'gewone' hormoontherapie. Dat klopt maar half, zoals je hieronder leest.

Krijg je via de huisarts ook bio-identieke hormonen?

Ja. Estradiol, het hormoon in vrijwel alle Nederlandse hormoontherapie tegen opvliegers, is bio-identiek. Dat geldt voor tabletten, pleisters, gel en spray. Volgens Cochrane zijn verschillende bio-identieke hormonen goed onderzocht en op recept verkrijgbaar ^[2]2. Cochrane. Bioidentical hormones for vasomotor menopausal symptoms (CD010407), 2016.. Ook het progesteron in capsules dat de huisarts kan voorschrijven, is lichaamseigen progesteron ^[3]3. Thuisarts.nl. Ik wil misschien hormoontherapie tegen opvliegers in de overgang, 2026..

Op medicijnkosten.nl van het Zorginstituut staan de geregistreerde estradiolmiddelen als vergoed, net als een combinatiecapsule met estradiol en progesteron ^[4]4. Medicijnkosten.nl, Zorginstituut Nederland. Zoekresultaten estradiol: prijs en vergoeding.. Progesteroncapsules zijn deels vergoed, dus je betaalt mogelijk een eigen bijdrage ^[5]5. Medicijnkosten.nl, Zorginstituut Nederland. Zoekresultaten progesteron: prijs en vergoeding..

Wil je bio-identieke hormonen, dan kun je dat dus gewoon met je huisarts bespreken. Vraag dan naar estradiol (als pleister, gel, spray of tablet) en, als je een baarmoeder hebt, naar progesteron als progestageen. Of dat voor jou de beste keus is, bespreek je samen. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt bijvoorbeeld dydrogesteron als eerste keus en progesteron als tweede ^[6]6. Farmacotherapeutisch Kompas, Zorginstituut Nederland. Climacterische klachten (indicatietekst).. Meer over de vormen en risico's lees je bij hormoontherapie in de overgang.

Wat zijn op maat gemaakte hormonen?

Op maat gemaakte of 'compounded' hormonen worden per persoon samengesteld, vaak als combinatie van meerdere hormonen in een crème of gel. In Nederland staan bijvoorbeeld een gel met estriol en estradiol ('Bi-Est'), estradiolcrèmes en progesteroncrèmes en -capsules met de toevoeging 'IP' op medicijnkosten.nl. Ze zijn alleen op recept verkrijgbaar en worden niet vergoed ^[7]7. Medicijnkosten.nl, Zorginstituut Nederland. Bi-Est gel 0,3% (estriol/estradiol): prijs en vergoeding. ^{[4] [5]}.

Middelen die niet geregistreerd zijn, vallen buiten het gewone vergoedingssysteem. Bij apotheekbereidingen beslist de zorgverzekeraar zelf of die worden vergoed ^[8]8. Rijksoverheid. Welke medicijnen krijg ik vergoed?..

Het grootste verschil met geregistreerde middelen zit in de controle. Bij op maat gemaakte producten ziet geen geneesmiddelenautoriteit vooraf toe op samenstelling en werking en de hoeveelheid hormoon kan per partij verschillen ^[1].

Wat zeggen richtlijnen over op maat gemaakte hormonen?

De beroepsverenigingen zijn het hierover eens: kies geregistreerde middelen.

• NVOG (Nederlandse gynaecologen). De richtlijn raadt progesterongel van internet af naast oestrogeen, omdat niet is aangetoond dat die het baarmoederslijmvlies voldoende beschermt ^[9]9. NVOG, Richtlijnendatabase. Richtlijn Management rondom menopauze, module Behandelingen bij overgangsklachten, 2026.. Over bio-identieke hormonen als groep zegt de richtlijn verder niets.
• NICE (Verenigd Koninkrijk). Leg uit dat werking en veiligheid van niet-gereguleerde hormoonpreparaten onbekend zijn ^[10]10. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management (NG23), Recommendations, 2026..
• ACOG (Amerikaanse gynaecologen). Op maat gemaakte hormonen moeten niet routinematig worden voorgeschreven als er goedgekeurde middelen bestaan. Bewijs voor claims over betere veiligheid of werking ontbreekt ^[11]11. American College of Obstetricians and Gynecologists, via PubMed. Compounded bioidentical menopausal hormone therapy: ACOG Clinical Consensus No. 6, 2023..
• NCCIH (Amerikaans overheidsinstituut). Op maat gemaakte bio-identieke hormonen zijn niet aantoonbaar effectiever of veiliger dan gewone hormoontherapie ^[1].

Zijn bio-identieke hormonen veiliger?

Dat hangt af van wat je bedoelt. Voor geregistreerd estradiol is goed aangetoond dat het opvliegers vermindert. Cochrane vond geen goed bewijs voor een verschil in werking met de oudere paardenoestrogenen en er zijn nog geen gegevens over de veiligheid op lange termijn, zoals het risico op borstkanker of een beroerte ^[2].

Bij het progestageen ligt het genuanceerder. Volgens de Nederlandse gynaecologenrichtlijn zijn er bij estradiol met lichaamseigen progesteron geen aanwijzingen voor een verhoogd borstkankerrisico, terwijl andere progestagenen dat risico wel iets verhogen. Wel geeft progesteron bij gebruik langer dan vijf jaar mogelijk een gering verhoogd risico op baarmoederkanker ^[9]. NICE vindt het bewijs voor zo'n verschil tussen progestagenen onvoldoende ^[10]. Dit gaat over geregistreerde middelen in de dosering van de richtlijn.

Voor op maat gemaakte hormonen geldt geen van deze uitkomsten automatisch. Ze zijn niet onderzocht in grote studies. Daarom kun je niet zeggen dat ze veiliger zijn; het is eerder onbekend ^[1].

Eén regel geldt voor alle vormen. Heb je een baarmoeder en gebruik je oestrogeen, dan heb je ook een progestageen nodig dat je baarmoederslijmvlies beschermt ^[2]. Van progesterongel van internet is niet aangetoond dat die deze bescherming geeft ^[9].

Wat zeggen speekseltests over je hormonen?

Weinig. Wie op maat gemaakte hormonen voorschrijft, gebruikt vaak een speekseltest om de dosering te bepalen. Onderzoekers wijzen erop dat de hormoonwaarden in speeksel niet zomaar overeenkomen met de vrije hormonen in je bloed ^[12]12. Climacteric, via PubMed. Bioidentical hormones (Stanczyk e.a.), 2021..

Daar komt bij dat je hormonen in de overgang sterk schommelen. Thuisarts schrijft dat een bloedtest niet betrouwbaar laat zien of je in de overgang bent ^[13]13. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang.. De richtlijnen gaan voor hormoontherapie dan ook uit van je klachten, niet van een hormoonwaarde. Een behandeling 'op maat van je testuitslag' klinkt nauwkeurig, maar heeft geen betere basis.

Kun je bio-identieke hormonen via de huisarts krijgen?

Geregistreerde lichaamsidentieke hormonen wel en die worden vergoed. Op maat gemaakte hormonen staan niet in de behandeladviezen voor huisartsen en gynaecologen; die noemen alleen geregistreerde middelen ^[6]. Verwacht dus niet dat je huisarts ze voorschrijft. Hoe je het gesprek met je huisarts voorbereidt, lees je bij de huisarts en de overgang.

Gebruik je al op maat gemaakte hormonen, vertel dat dan aan je huisarts. Zeker als je een baarmoeder hebt, is het belangrijk dat iemand nagaat of je slijmvlies goed beschermd is. Onverwacht bloedverlies, vooral na de overgang, moet je altijd laten nakijken.

Wat kosten bio-identieke hormonen?

Product	Voorbeelden	Vergoeding (basisverzekering)
Geregistreerd estradiol	Tablet, pleister, gel, spray	Vergoed (eigen risico geldt)
Geregistreerd progesteron	Capsules	Deels vergoed
Combinatie estradiol en progesteron	Capsule	Vergoed
Op maat gemaakte gels, crèmes, capsules	Estriol/estradiolgel, progesteroncrème	Niet vergoed

Bron van de vergoedingsstatus: medicijnkosten.nl, oktober 2026 ^[4]. Hoe de vergoeding van overgangszorg verder werkt, lees je bij vergoeding van overgangszorg.

Bio-identieke hormonen ervaringen: hoe lees je die?

Veel vrouwen zijn erg tevreden over bio-identieke hormonen. Dat is begrijpelijk: als er estradiol in zit, helpt het vaak echt tegen opvliegers. Maar dat effect komt van het estradiol zelf en dat zit ook in de geregistreerde middelen.

Ervaringsverhalen zeggen ook niets over risico's op lange termijn. En klachten in de overgang wisselen vanzelf, wat een middel beter kan laten lijken dan het is. In onderzoek naar plantaardige middelen tegen opvliegers zag je bovendien een groot placebo-effect: in de groepen met een nepmiddel daalde het aantal opvliegers met 1 tot 59 procent ^[14]14. Cochrane. Phytoestrogens for menopausal vasomotor symptoms (CD001395), 2013..

Wil je 'natuurlijke' hormonen, bespreek dan met je huisarts of lichaamsidentiek estradiol met progesteron bij je past. Dan heb je het bio-identieke deel, met de zekerheid van een geregistreerd middel. Zoek je iemand die er uitgebreid de tijd voor neemt, kijk dan in de zorgwijzer.

Meer over het hormoon progesteron en wat een tekort betekent, lees je bij progesteron in de overgang. Wil je weten welke andere behandelingen er zijn, kijk dan bij behandeling van overgangsklachten.