Behandeling van overgangsklachten: alle opties op een rij

Moet je overgangsklachten laten behandelen?

Nee, dat hoeft niet. De overgang is geen ziekte en klachten gaan vanzelf weer over. Opvliegers en nachtzweten komen het meest voor in het eerste jaar na je laatste menstruatie en houden meestal 3 tot 7 jaar aan ^[1]1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024.. Veel vrouwen vinden het al een opluchting om te weten wat er gebeurt.

Heb je zoveel last dat je slaap, werk of humeur eronder lijdt, dan is behandelen een goede keuze. Dat is geen zwakte en ook geen luxe. De vraag is vooral welke behandeling past bij je klachten, je gezondheid en wat je zelf wilt.

Welke behandelingen zijn er tegen overgangsklachten?

De tabel zet de belangrijkste opties naast elkaar. De meeste gaan over opvliegers en nachtzweten, de klachten waar het meeste onderzoek naar is gedaan. Voor een droge vagina zijn er aparte middelen.

Behandeling	Werkt tegen	Bewijs	Via wie	Vergoeding
Afwachten en uitleg	Onzekerheid; klachten gaan vanzelf over	n.v.t.	Zelf, eventueel huisarts	Huisarts: geen eigen risico
Leefstijl (minder alcohol, luchtige kleding)	Iets minder opvliegers en nachtzweten	Beperkt	Zelf	Zelf
Mindfulness of gedragstherapie	Een paar opvliegers per dag minder	Matig	Praktijkondersteuner of psycholoog	Verschilt per situatie
Hormoontherapie	Opvliegers en nachtzweten, sterk	Sterk	Huisarts of gynaecoloog	Basisverzekering, eigen risico geldt
Fezolinetant	Opvliegers, bij een deel van de vrouwen	Matig	Gynaecoloog	Alleen onder voorwaarden
Clonidine	Ongeveer 1 opvlieger per dag minder	Laag	Huisarts	Basisverzekering
Vaginaal oestrogeen	Droge vagina, jeuk, pijn bij vrijen	Goed	Huisarts	Deels vergoed
Vochtinbrengende vaginale gel	Droogheid	Goed bij lichte klachten	Zelf (apotheek, drogist)	Zelf
Acupunctuur	Misschien minder opvliegers	Onzeker	Acupuncturist	Niet vergoed
Supplementen en kruiden	Niet aangetoond	Zwak of negatief	Zelf	Zelf

De effecten in de tabel komen uit Thuisarts, het Farmacotherapeutisch Kompas en de richtlijnen voor huisartsen en gynaecologen ^[2]2. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang en heb opvliegers, 2026. ^[3]3. Farmacotherapeutisch Kompas, Zorginstituut Nederland. Climacterische klachten (indicatietekst).. Hieronder lees je per optie meer.

Afwachten en zelf iets doen

Praktische aanpassingen helpen veel vrouwen om opvliegers beter te verdragen. Draag kleding van katoen, zijde of wol in dunne laagjes, zodat je makkelijk iets uittrekt. Slaap onder katoenen lakens of een wollen deken. Minder of geen alcohol kan zorgen voor minder opvliegers, vooral minder zweten 's nachts ^[2].

Gezond eten, genoeg bewegen en een gezond gewicht zijn goed voor je hart en botten. Volgens de huisartsenrichtlijn verminderen afvallen en bewegen de opvliegers zelf niet ^[1]. Veel vrouwen voelen zich er wel beter door en dat maakt de klachten draaglijker. Meer over voeding en bewegen lees je in de sectie leefstijl.

Psychologische behandeling: mindfulness en gedragstherapie

Bij mindfulness of cognitieve gedragstherapie (CGT) leer je anders omgaan met opvliegers en de spanning die ze geven. Het verandert je hormonen niet, maar het helpt wel. Een vrouw met 8 opvliegers per dag houdt er na zo'n behandeling ongeveer 5 over. Zonder behandeling daalt dat in onderzoek ook iets, naar ongeveer 7 ^[3].

Je kunt deze therapie krijgen bij de praktijkondersteuner van je huisarts of bij een psycholoog ^[2]. Je hebt er geen medicijnen voor nodig en je kunt het combineren met andere behandelingen.

Hormoontherapie

Hormoontherapie werkt het best tegen opvliegers. Een vrouw met ongeveer 10 opvliegers per dag houdt er na 3 maanden gemiddeld 2 over. Met een nepmiddel zijn dat er ongeveer 5 ^[3]. Je gebruikt estradiol als tablet, pleister, gel of spray en een progestageen als je nog een baarmoeder hebt.

Er zijn risico's, zoals een iets grotere kans op trombose en borstkanker. Die hangen af van je leeftijd, de vorm en hoe lang je het gebruikt. Hormonen zijn niet geschikt als je een hormoongevoelige kanker, trombose, een hartaanval of beroerte hebt gehad, of als je rookt ^[4]4. Thuisarts.nl. Ik wil misschien hormoontherapie tegen opvliegers in de overgang, 2026.. Alles over werking, vormen, risico's in getallen en duur lees je in hormoontherapie in de overgang.

Ben je benieuwd naar 'natuurlijke' of bio-identieke hormonen? Lees dan bio-identieke hormonen. Daar leggen we uit dat de hormonen die je via de huisarts krijgt vaak al lichaamsidentiek zijn.

Behandeling zonder hormonen

Mag je geen hormonen, bijvoorbeeld na borstkanker, of wil je ze niet, dan zijn er andere middelen. Clonidine geeft ongeveer 1 opvlieger per dag minder, maar heeft vrij veel bijwerkingen ^[2]. Fezolinetant is een nieuwer middel zonder hormonen. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas heeft 40 tot 50 procent van de vrouwen er geen duidelijk merkbaar effect van en het kan de lever beschadigen ^[3].

Ook acupunctuur is een optie volgens de richtlijn voor gynaecologen, vooral als leefstijlaanpassingen niet genoeg helpen. Het wordt niet vergoed ^[5]5. NVOG, Richtlijnendatabase. Richtlijn Management rondom menopauze, module Hormoonloze behandeling overgangsklachten, 2026.. Een overzicht met effecten en bijwerkingen staat in behandeling zonder hormonen.

Bij een droge vagina: lokale behandeling

Droogheid, jeuk en pijn bij het vrijen hebben een eigen aanpak. Je kunt kiezen voor een vochtinbrengende gel zonder hormonen, bijvoorbeeld met hyaluronzuur, zonder recept te koop. Of voor een crème, zetpil of tablet met een kleine hoeveelheid oestrogeen die je in de vagina inbrengt. Daar is een recept voor nodig ^[6]6. Thuisarts.nl. Ik heb jeuk en een droge vagina door de overgang..

Bij lokale oestrogenen komt maar weinig hormoon in je lichaam. Volgens Thuisarts kun je ze veilig een paar jaar gebruiken. Ze helpen niet tegen opvliegers ^[6]. Bij twee of meer vaginale klachten werken ze beter dan middelen zonder hormonen ^[3]. Lees meer bij droge vagina.

Supplementen en kruidenmiddelen

Bij de drogist liggen veel middelen voor de overgang, met kruiden zoals zilverkaars of met fyto-oestrogenen uit soja en rode klaver. Volgens de huisartsenrichtlijn is niet aangetoond dat ze klachten verminderen, en ze kunnen ernstige bijwerkingen geven ^[1]. Zilverkaars kan de lever beschadigen ^[4]. Wat het onderzoek per supplement zegt, lees je in supplementen in de overgang.

Helpt hormoontherapie ook tegen andere klachten?

Dat is minder duidelijk dan bij opvliegers. Volgens Thuisarts helpt hormoontherapie waarschijnlijk niet of nauwelijks voor je stemming en ook niet voor je zin in seks ^[7]7. Thuisarts.nl. Ik wil goed omgaan met klachten door de overgang.. Bij somberheid, angst of vergeetachtigheid kijkt de huisarts daarom ook naar andere oorzaken en behandelingen.

Hoe kies je een behandeling?

Begin bij de vraag welke klacht je het meest hindert. Bij opvliegers en nachtzweten is de keuze anders dan bij een droge vagina of slecht slapen. Bespreek daarna met je huisarts wat er voor jou mogelijk is.

Thuisarts heeft drie keuzekaarten die daarbij helpen. Welke kaart past, hangt af van je situatie: je wordt nog ongesteld en wilt een voorbehoedmiddel, je wordt nog ongesteld en wilt dat niet, of je bent al een jaar of bijna niet meer ongesteld ^[4]. Weet je nog niet zeker of je klachten bij de overgang horen, lees dan eerst over de perimenopauze.

Wat kost een behandeling?

Een bezoek aan de huisarts valt niet onder je eigen risico ^[8]8. Rijksoverheid. Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg?, 2026.. Geregistreerde estradiolmiddelen voor hormoontherapie worden vergoed uit de basisverzekering ^[9]9. Medicijnkosten.nl, Zorginstituut Nederland. Zoekresultaten estradiol: prijs en vergoeding.. Voor zulke medicijnen betaal je wel eigen risico en soms een eigen bijdrage van maximaal 250 euro per jaar ^[10]10. Rijksoverheid. Welke medicijnen krijg ik vergoed?.. Supplementen, acupunctuur en vrij verkrijgbare gels betaal je zelf.

Een overzicht van wat de basisverzekering en de aanvullende verzekering betalen, ook voor een overgangsconsulent, vind je bij vergoeding van overgangszorg. Zoek je een zorgverlener, kijk dan in de zorgwijzer.