Overgang en werk: klachten op je werk, de bedrijfsarts en het gesprek met je leidinggevende

Hoe vaak geven overgangsklachten problemen op het werk?

Vaker dan veel werkgevers denken. Het RIVM ondervroeg ruim twaalfduizend werkende vrouwen tussen 40 en 66 jaar. Meer dan 1 op de 3 vrouwen in de overgang ervaart door haar klachten beperkingen in het functioneren op het werk. Van die groep bespreekt minder dan de helft, 48 procent, dat op het werk. Vrouwen met veel klachten melden zich vaker ziek, hebben na een werkdag langer nodig om te herstellen en zijn minder productief ^[1]1. RIVM. Vrouwengezondheid en werk..

Cijfers van CBS en TNO uit 2021 wijzen dezelfde kant op: bij 173.000 werkneemsters hadden overgangsklachten weleens invloed op hun werk. Dat is 55 procent van de werkneemsters in de overgang. Bij 8 procent speelde dat dagelijks, bij 9 procent wekelijks ^[2]2. NVAB. Overgang en werk..

Het RIVM vond ook dat het verband tussen klachten en minder goed functioneren sterker is bij vrouwen met hoge taakeisen. Een gezonde leefstijl hangt samen met minder herstelbehoefte, maar het was niet mogelijk om op basis van leefstijl te voorspellen wie er last van krijgt ^[1]. Ondersteuning op het werk is dus voor alle vrouwen in de overgang zinvol.

Welke klachten spelen op het werk?

Volgens de richtlijn voor bedrijfsartsen hangen vooral deze klachten samen met minder goed functioneren of verzuim ^[3]3. NVAB. Richtlijn Overgang en Werk (pdf), 2026.:

• opvliegers en nachtzweten (zie opvliegers);
• concentratie- en geheugenproblemen (zie hersenmist);
• slaapproblemen (zie slecht slapen);
• psychische klachten, zoals stress en somberheid (zie psychische klachten);
• klachten van spieren en gewrichten (zie gewrichtspijn).

Veel vrouwen leggen zelf niet direct het verband met de overgang. Ook werkgevers herkennen het lang niet altijd ^[3]. Herken je jezelf, dan kan de overgangscheck helpen om je klachten op een rij te zetten.

Wat kan de bedrijfsarts voor je doen?

Elke werkende moet toegang hebben tot een bedrijfsarts, ook als je niet ziek bent gemeld. De bedrijfsarts adviseert onafhankelijk van je werkgever en heeft medisch beroepsgeheim ^[4]4. Arboportaal (Ministerie van SZW). Bedrijfsarts.. Je kunt dus zelf een afspraak maken voor het zogeheten arbeidsomstandighedenspreekuur, bijvoorbeeld als je merkt dat het werk steeds zwaarder valt.

Ook je huisarts kan je naar de bedrijfsarts sturen. De huisartsenrichtlijn adviseert dat bij problemen met functioneren op het werk ^[5]5. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024..

De NVAB-richtlijn Overgang en werk

Op 12 maart 2026 verscheen de richtlijn Overgang en werk van de NVAB, de beroepsvereniging van bedrijfsartsen ^[2]. De richtlijn helpt bedrijfsartsen bij het begeleiden van werkenden met overgangsklachten en bij het adviseren van organisaties over een werkomgeving die rekening houdt met de overgang ^[6]6. NVAB. Richtlijn Overgang en werk, 2026..

Bij individuele begeleiding raadt de richtlijn de bedrijfsarts onder meer aan om ^[3]:

• je klachten, je risico op hart- en vaatziekten en de factoren in je werk in kaart te brengen;
• je te informeren over de overgang en over behandelmogelijkheden en leefstijladvies te geven, waaronder het belang van lichamelijke training;
• je zo nodig te verwijzen naar een overgangsconsulent en bij complexe problemen samen te werken met je huisarts of gynaecoloog;
• te kijken naar aanpassingen in je werkomgeving;
• je actief te blijven volgen tot je klachten op het werk geen grote hinder meer geven.

Gaat het na minstens 4 weken met de afgesproken aanpak helemaal niet beter, dan overlegt de bedrijfsarts zo nodig met je behandelaar of leidinggevende ^[3]. De richtlijn adviseert bedrijfsartsen daarnaast om vrouwen in de overgangsleeftijd uit te nodigen voor een preventief medisch onderzoek met een onderdeel over de overgang ^[3].

Welke aanpassingen op het werk kunnen helpen?

De NVAB-richtlijn noemt factoren die voor vrouwen in de overgang extra belangrijk zijn. Daarop kan de bedrijfsarts je werkgever adviseren ^[3].

Klacht	Aanpassingen die de richtlijn noemt
Opvliegers en zweten	Goede ventilatie en temperatuurregeling, ademende werkkleding, koud drinkwater
Slecht slapen	Flexibiliteit in werktijden; bij nachtwerk samen afspraken maken
Concentratieproblemen, stress	Een rustige, prikkelarme werkplek; duidelijke taken; genoeg regelruimte; geen overbelasting
Hevig bloedverlies of urineverlies	Een afsluitbare wasruimte en hygiëneproducten
Algemeen	Steun van leidinggevende en collega's; werk dat past bij je kennis en ervaring

Eerlijk is ook dat er in onderzoek nog weinig bekend is over het effect van zulke maatregelen. Het RIVM gaat dat de komende jaren onderzoeken ^[1]. Maar de aanpassingen zijn vaak eenvoudig en kosten weinig.

Hoe praat je met je leidinggevende?

Uit onderzoek blijkt dat aandacht en sociale steun vanuit het werk belangrijk zijn voor het welbevinden van werkende vrouwen met overgangsklachten ^[7]7. Arboportaal (Ministerie van SZW). De overgang en werk.. Toch vinden veel vrouwen het lastig om erover te beginnen. Een paar tips:

• Bepaal vooraf wat je wilt bereiken. Gaat het om een tijdelijke aanpassing, zoals een bureau bij het raam of later beginnen na een slechte nacht? Of wil je vooral dat je leidinggevende begrijpt waarom het even minder gaat?
• Vertel wat je nodig hebt, niet je hele medische verhaal. Je bepaalt zelf hoeveel je deelt. Wil je medisch advies over wat haalbaar is, dan is de bedrijfsarts daarvoor de aangewezen persoon.
• Stel een proefperiode voor. Spreek af om een aanpassing een paar weken te proberen en daarna samen te kijken of het helpt.
• Wijs op de bedrijfsarts. De bedrijfsarts kan je werkgever adviseren, met behoud van je medisch beroepsgeheim ^[4].

De Stichting van de Arbeid, het overleg van werkgevers- en werknemersorganisaties, heeft een handreiking De overgang en werk gemaakt om het onderwerp bespreekbaar te maken ^[2]. Die kun je ook aan je leidinggevende laten zien.

Als je je ziek moet melden

Lukt werken even niet, dan meld je je ziek volgens de regels van je werkgever. De bedrijfsarts begeleidt je dan bij herstel en terugkeer. Volgens de richtlijn kijkt de bedrijfsarts ook naar wat herstel in de weg staat, zoals de ernst van de klachten, onvoldoende effect van behandeling, of afspraken op de werkplek die niet werken ^[3].

Behandeling kan ook je werk lichter maken

Overgangsklachten zijn goed te behandelen. Hormoontherapie vermindert opvliegers flink: vrouwen met 10 opvliegers per dag hebben er na ongeveer 3 maanden nog zo'n 2 per dag ^[8]8. Thuisarts.nl. Ik wil misschien hormoontherapie tegen opvliegers in de overgang.. Ook mindfulness of gedragstherapie kan helpen. Bespreek met je huisarts wat bij jou past, of maak een afspraak met een overgangsconsulent. Overgangsconsulenten van de VVOC nemen werk standaard mee in hun consulten ^[9]9. VVOC. VVOC feliciteert NVAB met richtlijn 'Overgang en Werk', 2026..

Lees verder over hormoontherapie, over wat de huisarts kan doen, of zoek een overgangsconsulent. Meer over leefstijl vind je in gewicht en leefstijl in de overgang.