Nachtzweten bij vrouwen: overgang of iets anders?

Wat is nachtzweten?

Bij nachtzweten word je 's nachts wakker van het zweet, soms zo erg dat je pyjama en lakens nat zijn. Bij vrouwen tussen ongeveer 40 en 60 is dat meestal een opvlieger die tijdens je slaap komt ^[1]1. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang en heb opvliegers.. Huisartsen rekenen opvliegers en nachtzweten samen tot de vasomotorische klachten: de klachten die het zekerst bij de overgang horen ^[2]2. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024..

Even warm wakker worden onder een dik dekbed in een warme slaapkamer is geen nachtzweten. Het gaat om zweten dat niet past bij de temperatuur om je heen, vaak in golven, soms meerdere keren per nacht.

Hoe herken je nachtzweten door de overgang?

Nachtzweten door de overgang heeft meestal deze kenmerken:

• je bent rond of boven de 40 en je menstruatie verandert of is gestopt;
• je wordt wakker met een warm gevoel, soms met een bonzend hart, en daarna zweet je;
• na het zweten kun je het koud krijgen of rillen;
• je hebt overdag vaak ook opvliegers ^[1].

Thuisarts noemt opvliegers bij 8 van de 10 vrouwen in de overgang ^[3]3. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang.. Nachtzweten is dus heel gewoon. Lees meer over het hele beeld bij opvliegers.

Wat doet nachtzweten met je?

De grootste last zit vaak niet in het zweten zelf, maar in wat volgt. Nachtelijke opvliegers kunnen leiden tot slecht slapen en daardoor tot moeheid en sombere gevoelens ^[2]. Thuisarts noemt ook prikkelbaarheid als gevolg ^[3]. Wie maanden achter elkaar slecht slaapt, merkt dat aan haar concentratie, haar humeur en haar werk.

Herken je dat, lees dan ook slecht slapen in de overgang en vermoeidheid in de overgang.

Welke andere oorzaken van nachtzweten zijn er?

Ook in de overgang hoeft nachtzweten niet altijd door je hormonen te komen. Thuisarts noemt voor nachtzweten drie oorzaken: de overgang, tuberculose en de ziekte van Hodgkin (een vorm van lymfeklierkanker) ^[4]4. Thuisarts.nl. Ik zweet veel.. Die laatste twee zijn zeldzaam, maar het is goed om ze te kennen.

Daarnaast zijn er oorzaken voor veel zweten in het algemeen ^[4]:

• Medicijnen, zoals middelen tegen angst of depressie, sterke pijnstillers (opioïden) en tamoxifen.
• Alcohol of drugs, of juist net minderen of stoppen daarmee.
• Infecties, zoals griep, hiv of tuberculose.
• Ziektes, zoals diabetes, een te snel werkende schildklier, hart- en vaatziekten, longziekten of kanker.
• Angst en overgewicht.

De huisartsenrichtlijn voor de overgang noemt ook aromataseremmers (medicijnen na borstkanker), vaatverwijdende medicijnen, veel alcohol en angst- of paniekstoornissen als oorzaken van opvliegers en zweten die niet door de overgang komen ^[2].

Wanneer is nachtzweten een alarmsignaal?

Let vooral op andere klachten naast het zweten. Thuisarts adviseert naar de huisarts te gaan als je veel zweet en ook andere klachten hebt, of als je opeens hevig gaat zweten 's nachts zonder duidelijke oorzaak zoals warmte, angst, griep of de overgang ^[4].

Welke klachten dat kunnen zijn, zie je bijvoorbeeld bij tuberculose. Volgens het RIVM horen daarbij behalve 's nachts erg zweten ook lang hoesten, afvallen, geen zin in eten, moeheid, koorts en moeilijker ademhalen ^[5]5. RIVM. Wat is tuberculose?..

Wat kun je zelf doen tegen nachtzweten?

Een paar dingen maken het verschil tussen drijfnat wakker worden en een onrustige, maar draaglijke nacht.

• Slaap koel. Kies katoenen lakens of een wollen deken in plaats van een dik synthetisch dekbed ^[1]. Lagen die je makkelijk weg kunt schuiven, werken beter dan één warm dekbed.
• Draag luchtige nachtkleding, van katoen, zijde of wol ^[1]. Leg eventueel een droog shirt klaar.
• Gebruik een ventilator. Die helpt zweet te verdampen ^[4].
• Drink minder alcohol, of stop. Dat kan opvliegers verminderen, vooral nachtzweten ^[1].
• Let op uitlokkers. Warme dranken en gekruid eten kunnen opvliegers uitlokken. Roken mogelijk ook ^[1].

Een 'beste dekbed bij nachtzweten' bestaat niet echt. Een dunner dekbed van natuurlijk materiaal, eventueel met een extra deken die je eraf kunt halen, is een goed begin.

Welke behandeling helpt tegen nachtzweten?

Nachtzweten door de overgang behandel je op dezelfde manier als opvliegers overdag.

Hormoontherapie werkt het best. Opvliegers worden er veel minder van, bijvoorbeeld van 10 naar ongeveer 2 per dag, en dat geldt ook voor de nachtelijke opvliegers. Je merkt het effect na 2 tot 3 weken ^[6]6. Thuisarts.nl. Ik wil misschien hormoontherapie tegen opvliegers in de overgang.. Lees meer bij hormoontherapie in de overgang.

Zonder hormonen kun je kiezen uit gedragstherapie of mindfulness, die een paar opvliegers per dag minder kunnen geven, of medicijnen zoals clonidine ^[1]. Zie behandeling zonder hormonen.

Leefstijl helpt mogelijk een beetje. Volgens de Nederlandse gynaecologenrichtlijn werkt een gezonder voedingspatroon mogelijk gunstig op nachtzweten, maar het bewijs is beperkt. Bewegen had in onderzoek geen effect op nachtzweten ^[7]7. NVOG, Richtlijnendatabase. Richtlijn Management rondom menopauze: hormoonloze behandeling overgangsklachten..

Hoe lang duurt nachtzweten in de overgang?

Net als opvliegers houdt nachtzweten doorgaans 3 tot 7 jaar aan, met een piek in het eerste jaar na de laatste menstruatie ^[2]. In een grote Amerikaanse studie duurden regelmatige opvliegers en nachtzweten gemiddeld (mediaan) 7,4 jaar en na de laatste menstruatie nog 4,5 jaar ^[8]8. Avis e.a., JAMA Internal Medicine. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition, 2015.. Je hoeft dus niet af te wachten tot het vanzelf overgaat als je er veel last van hebt.

Waar kun je terecht?

De huisarts kan andere oorzaken uitsluiten en hormoontherapie of andere middelen voorschrijven. Voor uitgebreide begeleiding kun je naar een overgangsconsulent. Welke zorg bij jouw situatie past en wat die kost, zie je in de zorgwijzer. Of ga terug naar het overzicht van overgangsklachten.