Menstruatie in de overgang: onregelmatig, vaker of heftiger ongesteld

Hoe verandert je menstruatie in de overgang?

Een veranderende cyclus is vaak het eerste teken van de overgang. Volgens Thuisarts kun je het volgende merken ^[1]1. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang.:

• Er zit meer of juist minder tijd tussen twee menstruaties.
• Je bent langer of korter ongesteld.
• Je verliest meer bloed of juist minder.
• Klachten rond je menstruatie, zoals buikpijn, rugpijn of hoofdpijn, veranderen. Ze kunnen nieuw ontstaan, erger worden of verdwijnen.

De oorzaak is dat je eierstokken minder regelmatig werken. Je hormonen dalen niet netjes, maar schommelen sterk ^[2]2. Harlow e.a., Fertility and Sterility. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10 (STRAW+10), 2012.. Dat heeft invloed op hoe het baarmoederslijmvlies groeit ^[1]. Zo kan de ene menstruatie heel licht zijn en de volgende juist heel heftig.

Hoe ziet het verloop er meestal uit?

Onderzoekers verdelen de perimenopauze in twee fasen ^[2]:

Fase	Wat je merkt
Vroege overgang	De lengte van je cyclus wisselt steeds met 7 dagen of meer. Soms komen de menstruaties juist sneller achter elkaar.
Late overgang	Je slaat menstruaties over: er zit 60 dagen of langer tussen.
Menopauze	Je laatste menstruatie. Dat weet je pas achteraf, na een jaar zonder bloedverlies.

Niet iedere vrouw volgt dit schema. Sommige vrouwen zijn tot het eind regelmatig en stoppen dan vrij plotseling. Meer over de fasen lees je bij de fasen van de overgang en perimenopauze.

Om de 2 weken ongesteld in de overgang

Bij de meeste vrouwen zit er 21 tot 35 dagen tussen het begin van de ene en het begin van de volgende menstruatie ^[3]3. Thuisarts.nl. Ik ben niet regelmatig ongesteld.. In de vroege overgang kan die cyclus korter worden. Dan word je soms al na twee of drie weken weer ongesteld.

Dat is meestal onschuldig. Onregelmatige menstruaties komen vaker voor in de overgang, omdat de hormonen dan veranderen ^[3]. Toch is het verstandig om bij te houden wanneer je bloed verliest, bijvoorbeeld in een app of agenda. Dan kun je zien of het een korte cyclus is (een echte menstruatie die eerder komt) of bloedverlies tussendoor.

3 weken ongesteld: als het niet stopt

Soms duurt een menstruatie in de overgang veel langer dan je gewend bent, of loopt het bloedverlies bijna door. Ook dat komt door een onregelmatige hormoonhuishouding. Maar langdurig bloedverlies is geen 'gewone' overgangsklacht waar je mee moet blijven lopen. Thuisarts adviseert contact met de huisarts als je blijft bloed verliezen of als het steeds meer wordt ^[4]4. Thuisarts.nl. Ik verlies wel eens bloed als ik niet ongesteld ben..

Bij onregelmatig bloedverlies denkt de huisarts ook aan andere oorzaken, zoals een zwangerschap of een afwijking aan de baarmoederhals of het baarmoederslijmvlies ^[5]5. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024.. Bij tussentijds bloedverlies of bloedverlies na het vrijen kijkt de huisarts met een eendenbek naar de baarmoedermond ^[5].

Spotting en tussentijds bloedverlies

Spotting is een beetje bloedverlies, vaak bruin of roze, buiten je menstruatie om. Bij meer dan de helft van de vrouwen met tussentijds bloedverlies vindt de huisarts geen oorzaak. Het komt dan meestal door hormoonschommelingen en gaat vanzelf over ^[4].

Andere mogelijke oorzaken zijn een poliep (een meestal onschuldig bobbeltje in de baarmoeder of baarmoedermond), een ontsteking door een soa zoals chlamydia, een hormoonspiraal, medicijnen, of afwijkende cellen in de baarmoedermond ^[4]. Daarom is het goed om het te laten bekijken als het blijft terugkomen en zeker als je bloed verliest na het vrijen.

Bruin bloed is meestal bloed dat langer onderweg is geweest. Aan het begin of eind van een menstruatie is dat normaal. Bruine afscheiding na de overgang is een ander verhaal: zie hieronder.

Heftig bloedverlies en stolsels

Veel vrouwen worden in de overgang zwaarder ongesteld. Je verliest meer bloed dan normaal als je een of meer van deze dingen herkent ^[6]6. Thuisarts.nl. Ik verlies veel bloed als ik ongesteld ben.:

• je moet heel vaak verschonen, soms ook 's nachts
• je maandverband, tampon of cup is steeds vol of je lekt door
• je gebruikt maandverband en tampon tegelijk
• je verliest bij het verschonen veel bloed of grote stolsels

Meestal is veel bloedverlies niet gevaarlijk ^[6]. Het kan in de overgang komen door de hormonen, maar ook door een vleesboom of poliep. Een vleesboom is een goedaardige verdikking in de spierwand van de baarmoeder ^[6].

Bloedarmoede door veel bloedverlies

Verlies je lange tijd veel bloed, dan kun je een ijzertekort en bloedarmoede krijgen. Je voelt je dan moe, zwak of duizelig, wordt sneller kortademig en ziet bleek ^[7]7. Thuisarts.nl. Ik heb bloedarmoede.. Bij vrouwen is lang en heftig ongesteld zijn de meest voorkomende oorzaak van ijzertekort. De huisarts kan je bloed laten prikken en zo nodig ijzerpillen voorschrijven. Herken je dit, lees dan ook vermoeidheid in de overgang en hoofdpijn en duizeligheid.

Wat helpt tegen heftig bloedverlies?

Er zijn verschillende mogelijkheden ^[8]8. Thuisarts.nl. Ik verlies veel bloed als ik ongesteld ben en denk na over een behandeling.:

Behandeling	Hoe	Opmerking
Ontstekingsremmer (ibuprofen, naproxen, diclofenac)	Alleen op de 3 dagen met het meeste bloedverlies	Zonder recept, maar niet voor iedereen geschikt
Tranexaminezuur	Alleen op de 3 dagen met het meeste bloedverlies	Op recept. Niet bij trombose, longembolie of recent hartinfarct of beroerte
Hormoonspiraal of pil	Doorlopend	Vermindert bloedverlies en pijn, werkt ook als voorbehoedmiddel
Progestageen (kuur)	Meestal 10 dagen	Bij een plotselinge, heftige bloeding
Ingreep via gynaecoloog	Slijmvlies weghalen, vleesboom behandelen of baarmoeder verwijderen	Als andere behandelingen niet helpen

Fit blijven helpt ook, zeker als je veel bloed verliest. Eet voldoende ijzer, bijvoorbeeld uit volkorenproducten, bladgroenten, gedroogd fruit en vlees ^[9]9. Thuisarts.nl. Ik wil goed omgaan met klachten door de overgang..

Kun je nog zwanger worden?

Ja. Zolang je nog ongesteld wordt, ook onregelmatig, kun je zwanger worden. Thuisarts adviseert een voorbehoedmiddel tot een jaar na je laatste menstruatie. Vanaf je 52e kun je stoppen ^[10]10. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Wanneer kan ik stoppen met voorbehoedmiddelen?.. Een zwangerschap is ook een van de dingen waar de huisarts aan denkt bij onverwacht bloedverlies ^[5].

Na een half jaar weer ongesteld

Dat kan gewoon in de perimenopauze. Pas als je een heel jaar niet ongesteld bent geweest, ben je officieel in de postmenopauze ^[5]. Komt het bloedverlies terug binnen dat jaar, dan hoort het meestal nog bij de overgang.

Verlies je bloed terwijl je al langer dan een jaar niet ongesteld bent geweest? Dan is dat geen menstruatie meer. Ga dan altijd naar de huisarts, ook als het maar een beetje is of bruin van kleur ^[1]. Lees meer bij bloedverlies na de overgang.

Waar kun je terecht?

De huisarts is het eerste aanspreekpunt bij veranderingen in je menstruatie. Die kan onderzoek doen, behandelen en zo nodig doorverwijzen naar een gynaecoloog. Wil je naast je cyclus ook andere klachten bespreken, zoals opvliegers of slecht slapen, dan kun je ook bij een overgangsconsulent terecht. Kijk in de zorgwijzer welke zorg bij je past, of ga terug naar het overzicht van overgangsklachten.