Bloedverlies na de overgang: altijd laten onderzoeken

Wat telt als bloedverlies na de overgang?

Als je twaalf maanden achter elkaar niet ongesteld bent geweest, zit je in de postmenopauze ^[2]2. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024.. Elk bloedverlies daarna is geen menstruatie meer. Artsen noemen het postmenopauzaal bloedverlies.

Dat geldt voor ^[1]:

• helderrood of donkerrood bloed
• bruine afscheiding of bruin slijm
• roze slijm of roze vlekjes in je ondergoed
• een enkel vlekje, ook als het daarna niet terugkomt

Twijfel je of het bloed uit je vagina komt of uit je plasbuis of anus? Vertel dat aan de huisarts. Bloed in je plas of bij de ontlasting vraagt om ander onderzoek, maar ook daarvoor ga je naar de huisarts.

Bruine afscheiding na de overgang

Veel vrouwen denken dat bruine afscheiding minder belangrijk is dan 'echt' rood bloed. Dat is niet zo. Bruin slijm is meestal oud bloed. Thuisarts noemt roze of bruin slijm uitdrukkelijk als reden om een afspraak te maken ^[1]. Ook als het weinig is.

Wat kan de oorzaak zijn?

Meestal is de oorzaak onschuldig. Bij meer dan de helft van de vrouwen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. Het bloedverlies komt dan waarschijnlijk doordat het slijmvlies van de vagina en baarmoeder na de overgang dunner en droger wordt, waardoor het sneller bloedt ^[1].

Oorzaak	Hoe vaak	Toelichting
Geen oorzaak gevonden (dun slijmvlies)	Meer dan de helft	Meestal niet ernstig
Poliep	Ongeveer 3 op de 10	Bultje in baarmoeder of baarmoedermond, meestal zonder kankercellen
Kanker van baarmoeder of baarmoederhals	Ongeveer 1 op de 10	Meestal baarmoederkanker; kans neemt toe met leeftijd
Overig	Wisselend	Verzakking of pessarium, hormoontherapie, bloedverdunners, een prik in een gewricht, een soa

De cijfers in deze tabel komen van Thuisarts ^[1]. Ze tellen niet precies op tot 100%, omdat het afgeronde getallen zijn en soms meerdere dingen tegelijk spelen.

Baarmoederkanker

Bij ongeveer 1 op de 10 vrouwen met bloedverlies na de overgang is kanker de oorzaak, meestal kanker van het baarmoederslijmvlies ^[1]. Dat betekent ook: bij 9 op de 10 vrouwen is het géén kanker. Toch is dat 1 op de 10 precies de reden waarom je niet moet afwachten en waarom de huisarts altijd onderzoek doet.

De kans is groter als je tamoxifen gebruikt (een medicijn na borstkanker), als er in je familie een erfelijke vorm van darmkanker voorkomt, of als je overgewicht hebt ^[1].

Dun en droog slijmvlies

Door het lage oestrogeen na de overgang wordt het slijmvlies van de vagina dunner en kwetsbaarder. Dat kan bloeden, bijvoorbeeld na het vrijen. Het hangt samen met een droge vagina, een klacht die goed te behandelen is. Maar eerst moet de huisarts andere oorzaken uitsluiten.

Wat doet de huisarts?

De huisarts stelt vragen over het bloedverlies en je medicijnen en doet een inwendig onderzoek. Met een eendenbek (speculum) bekijkt de huisarts de vagina en baarmoedermond ^[2]. Vaak volgt ^[1]:

• Een uitstrijkje. Ook als je onlangs een uitstrijkje hebt gehad via het bevolkingsonderzoek, kan er toch een nodig zijn.
• Een inwendige echo. Via de vagina worden de baarmoeder en eierstokken bekeken en wordt de dikte van het baarmoederslijmvlies gemeten. Dat gebeurt vaak in het ziekenhuis.

Is de uitslag van het uitstrijkje en de echo goed, dan is er meestal geen ernstige oorzaak. Is het slijmvlies te dik of niet goed te beoordelen, dan verwijst de huisarts je naar de gynaecoloog voor verder onderzoek ^[1].

Gebruik je tamoxifen of hormoontherapie, dan is een echo minder betrouwbaar. De huisarts verwijst je dan direct naar de gynaecoloog ^[1].

Komt het bloedverlies terug nadat je al onderzocht bent, ook als de uitslag goed was? Maak dan opnieuw een afspraak ^[1].

Bloedverlies bij hormoontherapie

Gebruik je hormoontherapie tegen opvliegers, dan ligt het iets anders. Welk bloedverlies normaal is, hangt af van je schema ^[3]3. Thuisarts.nl. Ik ga hormonen gebruiken in de overgang (hormoontherapie).:

• Cyclisch schema (als je bij de start nog ongesteld werd): je krijgt meestal elke maand een soort menstruatie. Dat is de bedoeling.
• Continu schema (als je bij de start al meer dan een jaar niet ongesteld was): in de eerste 3 maanden kun je onregelmatig bloed verliezen. Duurt het langer dan 3 maanden, dan verwijst de huisarts je naar de gynaecoloog.

De huisartsenrichtlijn noemt dezelfde grens: onregelmatig bloedverlies dat langer dan 3 maanden aanhoudt bij een continu schema is een reden om te verwijzen ^[2]. Meer over schema's lees je bij hormoontherapie in de overgang.

Bij vaginaal oestrogeen

Gebruik je een crème, ovule of tabletje met oestrogeen voor in de vagina? Neem dan contact op met je huisarts als je bloed verliest ^[4]4. Thuisarts.nl. Ik heb jeuk en een droge vagina door de overgang.. Onverklaard bloedverlies bij dit soort middelen is een reden voor verder onderzoek ^[2].

Wanneer moet je sneller handelen?

De meeste vrouwen met bloedverlies na de overgang kunnen gewoon een afspraak maken bij hun eigen huisarts. Bel direct je huisarts of, buiten kantoortijden, de huisartsenpost als je veel bloed verliest, je flauw of duizelig voelt, of veel buikpijn of koorts hebt.

Waar kun je terecht?

Bij bloedverlies na de overgang ga je naar je eigen huisarts. Die regelt het onderzoek en verwijst je zo nodig naar de gynaecoloog. Een overgangsconsulent of online kliniek is hier niet de eerste stap. Wil je meer weten over de rol van de huisarts en andere zorgverleners, kijk dan in de zorgwijzer.

Lees ook over menstruatie in de overgang of bekijk het overzicht van overgangsklachten.