Hoe lang duurt de overgang en op welke leeftijd begint hij?

Hoe lang duurt de overgang?

Gemiddeld 4 tot 6 jaar. Dat is het getal dat de huisartsenrichtlijn noemt, met de kanttekening dat het beloop onvoorspelbaar is en sterk verschilt per vrouw ^[1]1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang (M73), 2024.. Bij de een is het na twee jaar voorbij, de ander heeft tien jaar of langer klachten.

Hoe lang 'de overgang' duurt, hangt ook af van wat je meetelt. Telt alleen de periode waarin je cyclus verandert, of ook de jaren daarna waarin je nog klachten hebt? Daarom helpt het om het in stukken te knippen:

Wat	Hoe lang	Bron
De hele overgang	gemiddeld 4 tot 6 jaar	NHG [1]
Late perimenopauze (maanden geen menstruatie)	gemiddeld 1 tot 3 jaar	STRAW+10 [2]2. Harlow e.a., Fertility and Sterility. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10 (STRAW+10), 2012.
Opvliegers en nachtzweten	doorgaans 3 tot 7 jaar	NHG [1]
Klachten na de laatste menstruatie	worden meestal minder na zo'n 5 jaar	Thuisarts [3]3. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang.

Op welke leeftijd begint de overgang?

De overgang kan beginnen tussen je 40e en 60e ^[3]. De meeste vrouwen merken de eerste veranderingen in hun veertiger jaren, als hun cyclus verandert. Dat is het begin van de perimenopauze. Omdat die meestal een aantal jaren voor de laatste menstruatie begint, starten veel vrouwen ergens halverwege de 40.

Het eerste wat je merkt, is meestal dat je cyclus eerst korter wordt en later langer, tot de menstruatie uiteindelijk wegblijft ^[4]4. De Gynaecoloog (NVOG). De overgang.. Welke signalen daarbij horen, lees je bij eerste symptomen van de overgang.

Wanneer ben je te jong voor de overgang?

Ongeveer 1 op de 100 vrouwen komt voor haar 40e in de overgang ^[3]. Dat heet een vroegtijdige overgang of POI (premature ovariële insufficiëntie). Dat is geen variant van normaal, maar een aandoening waarvoor je naar de huisarts gaat. Je lichaam zit dan veel jaren eerder zonder oestrogeen en dat vraagt om een andere aanpak. Lees meer bij vervroegde overgang.

Wat is de gemiddelde leeftijd van de menopauze?

De menopauze, je allerlaatste menstruatie, valt gemiddeld rond je 51e ^[3]. Dat is een gemiddelde: de spreiding is groot.

In een groot Amerikaans onderzoek dat ruim 3.300 vrouwen jarenlang volgde, lag de middelste leeftijd van de laatste menstruatie op 52,5 jaar ^[5]5. Gold e.a., American Journal of Epidemiology. Factors related to age at natural menopause: longitudinal analyses from SWAN, 2013.. Dat getal ligt iets hoger dan het Nederlandse gemiddelde, maar het gaat om een andere groep vrouwen en een andere manier van rekenen.

Je weet pas achteraf wanneer je menopauze was: als je 12 maanden niet ongesteld bent geweest ^[2]. Gebruik je de pil of een hormoonspiraal, dan zie je dat moment vaak niet, omdat je bloedingen dan door het middel worden bepaald.

Wat bepaalt wanneer je in de overgang komt?

Grotendeels heb je daar zelf geen invloed op. Toch zijn er factoren bekend die samenhangen met een vroegere of latere menopauze.

Roken. In het Amerikaanse SWAN-onderzoek kwamen vrouwen die niet rookten later in de menopauze dan rokers ^[5].

Andere factoren uit hetzelfde onderzoek. Een hogere opleiding, eerder pilgebruik, een hoger gewicht, betaald werk en een betere ervaren gezondheid hingen samen met een latere menopauze ^[5]. Het gaat om verbanden, niet om oorzaken. Je kunt hier bijvoorbeeld niet uit afleiden dat de pil je overgang uitstelt.

Behandelingen en ingrepen. Chemotherapie, bestraling of het verwijderen van je eierstokken kan een vroege overgang veroorzaken. Soms zit er een erfelijke afwijking achter. Bij de meeste vrouwen met een vroege overgang is de oorzaak onbekend ^[3].

Je hoort vaak dat je ongeveer op dezelfde leeftijd in de overgang komt als je moeder. Of die vuistregel klopt, kunnen we niet met een betrouwbare bron onderbouwen. Neem hem dus niet te letterlijk.

Hoe lang duren opvliegers?

Opvliegers duren meestal 3 tot 7 jaar ^[6]6. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang en heb opvliegers.. Ze komen het vaakst voor in het eerste jaar na je laatste menstruatie ^[1].

Bij een deel van de vrouwen duren ze veel langer. Het grote Amerikaanse SWAN-onderzoek volgde vrouwen met regelmatige opvliegers of nachtzweten. Bij de helft duurden de klachten langer dan 7,4 jaar. Na de laatste menstruatie hield de helft er nog langer dan 4,5 jaar last van ^[7]7. Avis e.a. (SWAN), JAMA Internal Medicine. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition, 2015..

Wie al vroeg opvliegers kreeg, toen de cyclus nog regelmatig was of net begon te veranderen, had er het langst last van. Ook meer stress, somberheid en angst hingen samen met langer aanhoudende opvliegers ^[7]. De onderzoekers adviseren artsen om vrouwen te vertellen dat frequente opvliegers langer dan 7 jaar kunnen duren.

Een losse opvlieger duurt meestal 3 tot 5 minuten, soms langer, zoals een half uur ^[6]. Wat helpt, lees je bij opvliegers.

Wanneer is de overgang voorbij?

Een jaar na je laatste menstruatie ben je medisch gezien in de postmenopauze. Maar klachten stoppen niet op die dag. Volgens Thuisarts worden ze meestal minder zo'n 5 jaar na je laatste menstruatie ^[3].

Sommige klachten blijven, zoals een droge vagina. Andere gevolgen van de lagere hormonen, zoals zwakkere botten, merk je niet direct. Lees daarover meer bij blijvende klachten na de overgang.

Ook voor anticonceptie is er een duidelijke grens: je kunt stoppen met voorbehoedmiddelen een jaar na je laatste menstruatie, of als je 52 bent ^[8]8. Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Wanneer kan ik stoppen met voorbehoedmiddelen?..

Een tijdlijn van de overgang

Ter illustratie, voor een vrouw met een gemiddeld verloop:

Leeftijd (indicatie)	Wat er gebeurt
Begin 40	Hormonen beginnen te verschuiven; je cyclus is nog regelmatig of wordt iets korter
Midden 40	Cyclus wordt onregelmatig; begin van de perimenopauze
Eind 40	Soms maanden geen menstruatie; opvliegers en nachtzweten nemen toe
Rond 51	Laatste menstruatie (menopauze)
52	Een jaar zonder menstruatie: begin van de postmenopauze
52 tot 56	Opvliegers het vaakst in het eerste jaar, daarna meestal minder

Jouw tijdlijn kan jaren eerder of later liggen. De indeling in fasen lees je bij de fasen van de overgang; de complete uitleg over de jaren voor de menopauze bij perimenopauze.

Waar kun je terecht?

Twijfel je of je klachten bij de overgang horen, of heb je veel last, ga dan naar de huisarts. Een overgangsconsulent kan meer tijd nemen voor uitleg en leefstijladvies. In de zorgwijzer zie je welke zorg er is en wat wordt vergoed.